Санаи 27 майи соли 2024 меҳмонон аз вилояти Свердловски Федератсияи Россия таҳти роҳбарии вазири кишоварзӣ ва бозори истеҳсолии Свердловск Анна Кузнетсова ба ноҳияи Ҷалолиддини Балхӣ ташриф оварда, аз маҳсулоти кишоварзӣ ва парвариши полезиҳо дар хоҷагии деҳқонии Сафар Ҷумаеви Ҷамоати деҳоти Золи Зар дидан намуданд. Меҳмононро муовини соҳавии раиси вилояти Хатлон Каримзода Ҷамшед ва раиси ноҳияи Ҷалолиддини Балхӣ Холиқзода Рустам Ҳикматулло ҳамроҳӣ намуданд. Кишоварзони хоҷагии мазкур дар 20 гектар замин тарбуз парвариш менамоянд, ки онҳо бо як ширкати бонуфузи Россия шартнома дошта, тайи 2 сол аст, ки тарбузи хушлаззати ин хоҷагиро ба давлати Россия интиқол медиҳанд. Соли гузашта 245 тонна тарбуз содирот карда, ин мавсим ният доранд, ки содироти онро боз ҳам баланд бардоранд. Дар ин майдон се навъи тарбуз, аз ҷумла сурх, бедона ва тарбузи зард парвариш карда мешавад. Меҳмонон аз гармхонаҳои лимупарварии хоҷагии деҳқонии «Мурод» низ дидан карда, хоҳиши содироти меваҳои ситрусиро ба миён гузоштанд. Ин хоҷагӣ дар як гектар замин як чанд лимонхона дошта, дар ҳар кадоми он 420 ниҳол парвариш намуда истодаанд.

    Табақтарошӣ яке аз ҳунарҳои суннатии тоҷикон буда, устоҳои чирадасти он ба сохтани табақу кафлесу қошуқ ва дигар зарфҳои чӯбин машғул мебошанд. Табақҳо бошанд аз ҷиҳати сохту андоза гуногун: аз ҷумла, калону хурд, паҳн ё чуқур сохта ба истифода дода мешаванд. Аз рӯи назари устоҳои ин навъи ҳунар барои табақтарошӣ бештар чӯбҳои чормағз, зардолу, чинор ва зарбед истифода мешаванд, ки дар он бештар таомҳои миллӣ бардошта болои хон мегузоранд. Урунбек Буриев аз зумраи ҳунармандони табақтарошест, ки дар кӯчаи Шерозии Ҷамоати шаҳраки Балхи ноҳияи Ҷалолиддини Балхӣ истиқомат мекунад. Ӯ ҳамроҳи бародаронаш ба ин ҳунари аҷдодии табақтарошӣ машғул буда, мизоҷони зиёде доранд. Табақтарошӣ миёни халқи тоҷик аз маъмултарин ҳунарҳои суннатӣ маҳсуб меёбад, ки ба сохтани табақу қошуқ ва дигар ашёи чӯбин алоқаманд аст. Ин ҳунар мутобиқи талаботи мардум ба номи табақи чӯбин то ба имрӯз фаъол мебошад. -Ҳунари табақтарошӣ аз бобокалонамон ба мо ҳамчун мерос мондааст ва ё инки ирсӣ мебошад.

Мо дар як ҳафта чор панҷ адад табақҳои намудашон гуногунро тарошида, дар бозорҳои ноҳия ва берун аз он ба фурӯш мебарорем ва аз ин ҳисоб ба буҷаи оила даромад меорем. Тарошидани табақ кори саҳлу осон нест, мо дар аввал дарахтро бурида, кундаи онро аз байнаш ду тақсим мекунем ва баъдан онро якчанд муддат ба об мегузорем, то ин ки тарошиданаш осон шавад. Дар анҷоми кор ба он чарбӯи гӯсфанд ё равғани зағир мемолем, ки ин табақро аз кафидан эмин медорад, - мегӯяд ҳаҳрамони имрӯзаи мо. Ҳунарҳои дастӣ, аз ҷумла табақтарошӣ дар инсон завқи бадеиро ташаккул дода, таҳаммулу тозакориро тарбия менамояд ва дунёи ботинии шахсро ғанӣ мегардонад. Қаҳрамони дигари мо Сайдуллоҳ Тоиров, истиқоматкунандаи ҷамоати болозикр буда, ӯ низ яке аз ҳунармандони бомаҳорати ноҳияи Ҷалолиддини Балхӣ маҳсуб ёфта, бо гаҳворасозӣ машғул мебошад. Сайдуллоҳ ду намуди гаҳвора - кандакорӣ ва гулкашӣ месозад, ки то ба имрӯз шогирдони зиёдеро дар ин ҳунар ҷалб намуда, онҳоро дар ин масир тарбия намуда истодааст. Бояд қайд дошт, ки маҳсули дасти ин ҳунарманд дар чорабиниҳои ноҳиявӣ, вилоятӣ ва ҷумҳуриявӣ ба намоиш гузошта шуда, ин ҳунарманди чирадаст бо Ифтихорнома ва туҳфаҳои хотиравӣ қадрдонӣ гардидааст. Сайдуллоҳ Тоиров низ чун дигар ҳунармандон гавҳорасозиро аз падару бобоҳояш ба худ мерос ҳисобида, давомдиҳанда ин ҳунар мебошад. Ӯ мегӯяд, ки бори гарони зиндагиашро бо сохтани гаҳвора ва маблағи аз ҳисоби он бадастоварда пеш мебарад. «Устоҳои гаҳворасоз мавриди сохтани гаҳвора ҳунари худро бо меҳру муҳаббати беандоза ба кӯдакон изҳор медоранд. Ҳунарманд заҳмат харҷ намуда, кӯшиш мекунад, ки гаҳвора роҳатбахшу мунаққаш бошад ва ба тифл аз оғоз эҳсоси зебоипарастиро тақдим намояд. Мо гаҳвораро аз чӯби дарахтони бед, чинор, чормағз, зардолу ва пояашро бештар аз чӯби тут месозем. Марди соҳибҳунар ҳама вақт дар байни аҳли ҷомеа соҳиби мавқеи худ буда, ҷойгузини ҳама маъракаҳост», - қайд намуд дар интиҳои суҳбат Сайдуллоҳ Тоиров. Хулоса, ҳунармандӣ решаи хеле қадима дошта, аз насл ба наслу аз аср то ба аср гузашта то ба имрӯз расидааст. Хушбахтона, имрӯзҳо дар ҷомеаи мо мардум ба ҳунару ҳунармандӣ аҳамияти ҷиддӣ медиҳанд. Бахусус, падару модарон талош меварзанд то аз хурдӣ ба фарзандони хеш ин ё он ҳунарро омӯзанд, зеро бузургон онро сармояи зиндагӣ мешуморанд. Шоҳснам АҶИКОВА, "Навиди Балх"

  Кишоварзӣ яке аз соҳаҳои муҳимтарини иқтисоди миллӣ буда, таъмини ҳадафи стратегии Ҳукумат, яъне амнияти озуқавории мамлакат, асосан аз сатҳи рушди он вобаста мебошад. Умаралӣ Абиров аз зумраи деҳқонони ҷавони меҳнатдӯсти деҳаи Зарзамини Ҷамоати шаҳраки Гулистони ноҳияи Ҷалолиддини Балхӣ мебошад. Номбурда дар замини наздиҳавлигияш, ки 30 сотихро ташкил менамояд, як гармхонаи дарозиаш 40 ва паҳнояш 7 метрро ташкил намуда, дар он парвариши дарахти лимӯ, помидор, бодиринг, лубиё, занҷабил, қаланфури булғорӣ ва кабудиҳоро ба роҳ мондааст. Ин деҳқони ҷавон инчунин дар заминҳои боқимондаи наздиҳавлигӣ маҳсулоти полезӣ, аз ҷумла тарбуз ва харбуза низ шинонидааст, ки аз хисоби ҳосили ба даст овардаи хеш зиндагиашро таъмин менамояд. «Заминро самаранок истифода бурдан аз маърифати баланди шаҳрвандӣ дарак дода, нишонаи худшиносии миллӣ мебошад. Баҳри амалӣ намудани дастуру супоришҳои Пешвои муаззами миллат, муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон вобаста ба истифодаи самараноки ҳар қитъа заминҳо кӯшиш менамоям, ки ягон ваҷаби заминро холӣ намонам»,- мегӯяд Умаралӣ Абиров.

    Деҳқони меҳнатдӯсти дигаре дар деҳаи «Орзу»-и ҷамоати болозикр Суҳроб Набиев аст, ки ӯ низ бо аҳли оилааш пайваста дар замини наздиҳавлигӣ заҳмат мекашанд. Онҳо ҳамагӣ дар 15 сотих замини дар ихтиёр доштаи худ бунёди боғ, аз ҷумла дарахтони мевадиҳандаи гелос, зардолу, себ ва чормағзро роҳандозӣ намуда, ҳамасола ҳосили хуб ба даст меоранд. Оилаи Набиевҳо чун дигар заҳматкашон ҳар қитъаи замини худро самаранок истифода бурда, бо мақсади ба даст овардани ҳосили дилхоҳ, тамоми шароитҳои мавҷударо ба кор мебаранд. Дар ин замина онҳо дар боқимондаи замини наздиҳавлигӣ картошка, помидор, лубиё, карам ва қулфинай кишт намудаанд, ки аллакай ҳосили картошкаи барвақтӣ ва қулфинайро ба бозор бароварда, даромади хуб ба даст овардаанд. -Ҳар як оила хоҳони он аст, ки ҳамеша дастархонаш пур аз нозу неъматҳо бошад ва аъзои оила соҳиби дастархони серу пур бошанд. Ин ҳама серию пурӣ натиҷаи заҳмату меҳнати содиқонаи деҳқонон аст. Ҳосиле, ки деҳқон бо азобу машаққат ба даст меорад, ғизои мардум буда, ородиҳандаи дастархони ҳамагон мебошад,- қайд дошт дар фарҷоми суҳбат Суҳроб Набиев. "НАВИДИ БАЛХ"

      Моҳипарварӣ яке аз соҳаҳои афзалиятноки хоҷагии халқ ба ҳисоб рафта, дар даврони соҳибистиқлолии кишвар бо дастгирии Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон баҳри рушду пешрафти ин соҳаи муҳими кишоварзӣ аҳамияти махсус зоҳир гардида истодааст. Яке аз хоҷагиҳои моҳипарварии пешқадам дар ноҳияи Ҷалолиддини Балхӣ хоҷагии деҳқонии «Ҳомидзода» мебошад, ки роҳбариашро Ҷамшед Яқубов ба уҳда дошта, хоҷагиро соли 2008 таъсис додааст. Хоҷагии зикршуда дар Ҷамоати деҳоти Калинин ҷойгир аст, ки ба гуфти масъулинаш онҳо дар ихтиёри худ 9 ҳавзи моҳӣ доранд, ки масоҳати умумии он 19 гектарро ташкил медиҳад. -Дар хоҷагии мо 10 нафар коргарон фаъолият карда, аз ин ҳисоб зиндагиашонро то ҷое таъмин намуда истодаанд. Дар хоҷагӣ зиёда аз сӣ ҳазор дона моҳичаҳоро аз вилояти Суғд ва ноҳияи Абдураҳмони Ҷомӣ оварда парвариш намуда истодаем. Мо дар як сол як маротиба: моҳи декабр моҳиҳои парваришнамударо ба фурӯш мебарорем, - қайд дошт яке аз моҳипарварони хоҷагӣ Фрайдин Яқубов. Ба иттилои Фрайдин моҳипарварони хоҷагии болозикр дар соли 2023 зиёда аз 10 тонна моҳӣ истеҳсол намуданд. Имсол бошад, азм доранд, ки ин нишондиҳандаро боз ҳам афзунтар намоянд. Онҳо дар 19 гектар замин 9 ҳавзи моҳипарвариро ташкил намуда, айни ҳол намуди моҳиҳои «амури сафед», «сазан» ва «толсолоп»-ро парвариш намуда, ба бозорҳои дохилӣ, ҳамзамон вилоят ва ба шаҳри Душанбе содирот менамоянд.

 Бо қарори Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 1 марти соли 2023 «Барномаи маҷмуавии рушди соҳаҳои чорводорӣ, парандапарварӣ, моҳипарварӣ ва занбӯриасалпарварӣ дар Ҷумҳурии Тоҷикистон барои солҳои 2023-2027» қабул гардид, ки тибқи он, бояд дар шаҳру ноҳия ва вилоятҳои ҷумҳурӣ ба рушди ин соҳаҳо таваҷҷуҳи бештар равона гардад. Тараққӣ додани соҳаи моҳипарварӣ ба нафъи халқ буда, яке аз манфиатҳои ҳамаҷонибаи ҳаёти инсонҳост.

                                   Ибодуллоҳ Одиназода