http://balkhi.tj/
ТЕРРОРИЗМ ВА ОҚИБАТҲОИ ХАВФНОКИ ОН
19-10-2020, 13:36 | Автор: admin-balkhi | Категория: Асосӣ

ТЕРРОРИЗМ ВА ОҚИБАТҲОИ ХАВФНОКИ ОН

      Терроризм яке аз омилҳои манфиест, ки аҳолии курраи замин ва давлатҳоро, сарфи назар аз сохти сиёсиашон, ба ташвиш андохтааст. Аз ин лиҳоз, давлатҳо хоҳу нохоҳ ҳангоми ба амал баровардани сиёсати дохилию берунии худ ба ин зуҳуроти манфӣ рӯбарӯ шуда, мавҷудияти онро нодида гирифта наметавонад.

       Дар айни замон кирдорҳои террористӣ хело суръат гирифта, он бештар ба муқобили аҳолии осоишта нигаронида шудааст. Шумораи гурӯҳҳои муташаккил, мусаллаҳ, устувор ва бо ҳам алоқаманди террористӣ афзуда истодааст. Террорист дар давоми фаъолияти худ яроқҳои марговарро ба муқобили аҳолии осоишта истифода мекунанд. Ногуфта намонад, ки сол аз сол шумораи ҷабрдидагон аз тарафи терроризми байналмиллалӣ меафзояд.

       Сарфи назар аз он ки масъалаи терроризми байналмиллалӣ дар солҳои охир бештар боиси таваҷҷуҳи аҳли илм гардида бошад ҳам, худи ин падида амсоли ҷомеаи инсонӣ ва низоъҳои сиёсӣ, таърихи куҳанро соҳиб мебошад. Чунончи Девид Рапопорт табиати гурӯҳи хеле қадим арзи вуҷуддоштаро дар 3 дини бештар машҳур таҳлил намуда, далели майли террористӣ доштани онҳоро ба ҳуҷҷат даровардааст: дар масеҳият (таассуб-сикарие), дар буддо (буғикунандаҳо), дар ислом ( шиаҳои исмоилия).

       Ҳаминро бояд хотирнишон кард, ки дар муносибат ба масоили мавҷудияти ин ё он гурӯҳҳои майли террористидошта мо низ мисли дигар таҳлилгарон муқобили таҷзияи терроризм ва нуқтаи назари динӣ, мазҳабӣ, миллӣ ва ғайра мебошем. Дар баробари ин, мо мавҷуд будани омилҳои дигари муҳими иҷтимоӣ, сиёсӣ, психологӣ ва ғайра терроризмро инкор менамоем. Вале бояд зикр кард, ки баҳри муборизаи муваффақона алайҳи терроризм танҳо омили ҳуқуқиро метавон ба кор бурд. Яъне, фаъолияти ташкилотҳо ва гурӯҳҳои террористӣ бояд айнан дар асоси меъёрҳои муқаррнамудаи қонун ба ҷавобгари кашида шаванд. Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ- Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон, муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон аз минбари баланди СММ дар ин хусус чунин иброз доштанд, ки террорист Ватан, дин, мазҳаб ва миллат надорад. Терроризм бадбахтии умум буда, ба он танҳо бо саъю кӯшиши якҷояи давлатҳо  ва халқҳо сарфи назар аз мансубияти динӣ ва миллиашон, бояд мубориза бурд.

Лоиқ ба зикр аст, ки то кунун оид ба мафҳум ва намудҳои терроризм дар адабиёти илмӣ фикри ягона мавҷуд нест. Бо далел аз рисолаи Х Хомушов, муҳаққиқ Алекс Шмидт 109 таърифи терроризмро ҷамъ оварда, таҳлил намудааст,ки дар онҳо унсурҳои зӯрӣ ва қувва дар (83,5% ) таърифҳо, ниятҳои сиёсӣ (61%), тарс ва даҳшат (51%) зоҳир гардидаанд. Бархе аз муҳаққиқон терроризмро ба 3 намуд гурӯҳбандӣ менамоянд: сиёсӣ, давлатӣ ва байналмиллалӣ. Лекин гурӯҳи дигари муҳаққиқон, хусусан олимони ҳуқуқшинос дар он ақидаанд, ки бояд терроризми байналмиллали миллӣ ва давлатиро аз як дигар фарқ кард.

       Ба ҳамагон маълум аст, ки терроризм аз калимаи лотини “terror” маншаъ гирифта, тарҷумаи  таҳтуллафзии он тарс аст, ки бо муродифҳои тарс, ҳарос воҳима, даҳшат ва ғайра ифода мешавад. Ба ақидаи бархе аз олимон, ба вуҷуд омадани калимаи “terror”  ҳамчун мафҳум- таснифдиҳандаи зуҳуроти мушаххас ба диктатураи Якобинчиён, ки соли 1793 дар Фаронса мустақар шуда буд, марбут дониста мешавад.

       Кодески ҷиноятии Ҷумҳурии Тоҷикистон, ки яке аз воситаи асосии ҳуқуқии мубориза бо терроризм ба шумор меравад, дар чанд моддааш калимаи “терроризм”, (моддаи 179) ибораҳои “кирдори террористӣ” (моддаи 180), акти террористӣ (моддаи 310) ва дар матни худ ибораи “в терроризировании осужденных (моддаи 332) муқаррар намудааст.

        Терроризм шахсро таҳти хатар гузошта, боиси тарсу ҳароси аҳолӣ ё гурӯҳи алоҳидаи он гардида, вазъи ҷамъиятиро дар нуқтаи алоҳидаи аҳолинишин ноором мегардонад. Терроризм ба гурӯҳи  ҷиноятҳои бисёробъекта мансуб мебошад, зеро он ба паҳлӯҳои гуногуни муносибатҳои ба қонуни ҷиноятӣ ҳифзшаванда, ба монанди: амниятӣ ҷамъиятӣ дар минтақаҳои муайян, оромии шаҳрвандон, фаъолияти муътадили мақомоти ҳокимият ва идоракуни дар минтақа, ҳаёт ва саломатии аҳолӣ, моликияти таҷовуз меоварад. Ногуфта намонад, ки терроризм мазҳ бо “мақсади расонидани таъсир ҷиҳати аз ҷониби мақомоти ҳокимият қабул намудани қарор” равона шудааст, лекин чи хеле ки аз мазмуни диспозитсияи модда бармеояд, барои мавҷудияти терроризм мавҷуд будани ин мақсад дар диспозитсия шартӣ ҳатмӣ нест. Зеро терроризм низ ҳаракатҳои чун квалификатсияшуда метавонанд, ки ба ягон хел таъсиррасонӣ ҷиҳати қабули қарор ё радди қарор аз ҷониби мақомоти ҳокимият робита надошта, балки мақсадҳои дигарро (халалдор сохтани амниятӣ ҷамъиятӣ, тарсонидани аҳолӣ) думбола гиранд.

       Илова ба гуфтаҳои боло, дар таркиби терроризм дар баробари мақсади расонидани таъсир ҷиҳати аз ҷониби мақомоти ҳокимият  қабул намудани қарор, мавҷуд будани мақсади “халалдор сохтани амнияти ҷамъиятӣ, тарсонидани аҳолӣ”, ки мақсадҳои мустақил ба шумор мераванд, ҳангоми квалификатсия кардани кирдор мақомоти дахлдорро ба заҳмати иловагӣ рӯбарӯ сохта, дар баъзе ҳолатҳо боиси ҷудо намудани терроризм аз дигар ҷиноятҳо, хусусан авбошӣ (ба монанди дар заминаи ҳиссиётӣ авбошӣ куштани одам бо тарзи ба ҳаёти мардуми зиёд хавфнок ё аз ҳиссиёти авбоши оташ задан, тарконидан ва содир намудани дигар ҳаракатҳои хавфи умумидошта, ки боиси нест ё вайроншавии амвол, марги одамон ё дигар оқибатҳои вазнин гардидааст) мегардад.

       Ба сифати мақсади терроризм ҷудо намудани “тарсонидани аҳолӣ” дар гумон аст, ки терроризмро аз дигар ҷиноятҳои боби 21 Кодекси ҷиноятии Ҷумҳурии Тоқикистон ҷудо намояд, зеро чи хеле ки профессор В П Тихий менависад, “ба вуҷуд овардани вазъияти маъюсӣ, даҳшат, тарсу ҳарос мумкин аст ба бештари ҷиноятҳои муқобили амниятӣ ҷамъиятӣ хос бошад”. Тарсонидани аҳолӣ мисли ҳама гуна амалҳои бо ин мушобеҳ дар ҷиноятҳои хусусияти террористидошта мақсади худи онҳо набуда, балки хизмати воситаи ба мақсад ноил шуданро ба ҷомеоварад, ки тавассути он шахси дахлдор ба манфиатҳои гунаҳкор барои қабул кардан ё накардани ин ё он қарор моил карда мешавад.

       Мубориза бурдан бо терроризм ва экстремизм вазифаи танҳо мақомоти давлатӣ набуда, муборизаи дастаҷамъонаи тамоми мардуми кишварро дар дохили ҷумҳурӣ ва давлатҳоро дар сатҳи байналхалқӣ талаб менамояд, зеро чи тавре қайд намудем, террорист Ватан дин мазҳаб ва миллат надорад. Оқибатҳои терроризм барои давлату миллат хавфи ниҳоят бузург ва дар баъзе мавридҳо барқарорнашавандаю мудҳиш мебошад, яъне террористон бештар даст ба куштору таркиш мезананд, ки дар ин ҳолат инсон аз пурарзиштарин чиз, яъне ҳаёт маҳрум мегардад. Дигар ин ки он амнияти давлатро халалдор месозад, мардумро ба ваҳму таҳлука меандозад, фазои орому осударо халалдор мекунад, ба иқтисодиёти кишвар зарба мезанад, сармоягузорони хориҷиро дур месозад, воридшавии сайёҳонро ба Ҷумҳури кам мекунадва дигар оқибатҳои манфиро ба бор меорад.

        Аз ин лиҳоз, таъмин намудани амният, пешрафту шукуфоии давлат, оромиву осудагии кишвар, соҳибобрӯву пешрафта гардидани Ҷумҳури аз ҳар як шаҳрванди Тоҷикистон вобастагӣ дорад. Вобастагӣ доштани масъалаҳои номбурда ин ҳамкории ҳар як нафари мо бо мақомоти дахлдори давлатӣ, сари вақт огоҳ намудан аз шахсиятҳои шубҳанок ба мақомоти ваколатдори давлатӣ, ҳамроҳ нагардидан ба ҳизбу ҳаракатҳои ҷиноятӣ, зиракии сиёсиро аз даст надода, дар пайи пешрафти Тоҷикистони соҳибистиқлол кӯшиш ба харҷ додан мебошад.


скачать dle 12.1
Просмотров: 149  |  Комментариев: (0)  |  Нашли ошибку?
Уважаемый посетитель, Вы зашли на сайт как незарегистрированный пользователь.
Мы рекомендуем Вам зарегистрироваться либо войти на сайт под своим именем.